‘Wereldwijd hebben overheden moeten ingrijpen om banken op de been te houden. Nederland niet uitgezonderd; een goede week geleden is Fortis Nederland een publieke instelling geworden. Het blijft moeilijk te begrijpen waarom de overnameprijs slechts 17 miljard euro bedroeg. Nog geen jaar geleden zag het er allemaal heel anders uit. De overname van ABN AMRO maakte Fortis in één klap marktleider in Nederland en het weekblad Intermediair verkoos de bank tot Beste Werkgever. Over 2007 werd ook nog eens 4 miljard euro winst uitgekeerd. De bank lijkt veel meer waard.
Fortis behoort in Nederland bijvoorbeeld ook tot de grotere vastgoedontwikkelaars en -beleggers. De bank bezit de grootste private grondbank. Alles bij elkaar overstijgen de totale vastgoedactiviteiten de waarde van 10 miljard euro ruim. ABN AMRO is voor 24 miljard euro ingekocht. Daaronder hing ook een aanzienlijk vastgoedbezit – onder andere het grote hoofdkantoor op de Amsterdamse Zuidas. Het kan toch niet zo zijn dat alles ineens zoveel minder waard is geworden?
Ik denk van niet en vind dat de Staat een goede deal heeft gedaan. De noodzakelijke nationalisering kwam door de combinatie van een opgebouwde schuldenlast en lege kas. Als je geen geld hebt, kun je niet aan de dagelijkse verplichtingen voldoen. Al heb je nog zoveel (vastgoed)bezit. De kas was ook niet meer te vullen. Het vertrouwen in Fortis was weg. De grote schuldenlast en de wantrouwende markt maakte geld lenen zo goed als onmogelijk. Potentiële kopers bleken daarnaast erg terughoudend om bezittingen over te nemen. Het vertrouwen van klanten verdween ook. Rekeningen werden opgezegd. Een faillissement leek onontkoombaar en dat hebben Balkenende en Bos voorkomen.
Het afbrokkelende vertrouwen is typerend voor de crisis waarin het hele financiële systeem zich bevindt. En dat is zorgwekkend. Vertrouwen is de basis van onze financiële wereld. Zonder vertrouwen gaat zelfs geld heel snel zijn waarde verliezen. De fundamenten onder de economie verdwijnen dan. In dat geval is het misschien het verstandigst om nu snel een zelfvoorzienend boerderijtje op het platteland neer te zetten. Met een grote tuin, wat dieren, zonnepanelen en een windmolen ernaast. Maar afgezien dat door gebrek aan ruimte en geld niet iedereen zich dat kan veroorloven, is dat geen leuk scenario. Terug naar zelfvoorziening lijkt me niets.
Ik ga daarom voor het financiële systeem. Niet omdat ik er nou zoveel vertrouwen in heb maar omdat het gratis gokken is. Als het misgaat, is het geld in de ouwe sok onder het matras toch ook niets meer waard. Dan maar koopjesjagen op de beurs of kiezen voor de hoge rente die banken bieden. Of koop een stuk vastgoed. Vastgoed scoort traditioneel als ‘veilige haven’ relatief goed en dan heb je in elk geval de stenen nog.